Sunday, 22/09/2019 - 07:31|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử của Trường THCS Dữu Lâu

BÚT PHÁP NGHỆ THUẬT CỦA NGUYỄN DU QUA ĐOẠN TRÍCH "CẢNH NGÀY XUÂN" - SGK NGỮ VĂN 9

Tác phẩm " Đoạn trường tân thanh"( Tiếng kêu đứt ruột mới) tên thường gọi là" Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du là một đỉnh cao sáng chói trong nền văn học cổ điển Việt Nam. Tác phẩm đã được xếp vào một trong những kiệt tác bất hủ của văn học thế giới. Chính vì vậy từ xưa đến nay đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu phê bình về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm.


BÚT PHÁP NGHỆ THUẬT CỦA NGUYỄN DU

QUA ĐOẠN TRÍCH "CẢNH NGÀY XUÂN" - SGK NGỮ VĂN 9

          

           Tác phẩm " Đoạn trường tân thanh"( Tiếng kêu đứt ruột mới) tên thường gọi là" Truyện Kiều" của đại thi hào Nguyễn Du là một đỉnh cao sáng chói trong nền văn học cổ điển Việt Nam. Tác phẩm đã được xếp vào một trong những kiệt tác bất hủ của văn học thế giới. Chính vì vậy từ xưa đến nay đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu phê bình về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

              Về nội dung, Truyện Kiều có nguồn gốc cốt truyện từ một tác phẩm văn học          Trung Quốc, nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du là hết sức lớn, mang ý nghĩa            quyết   định đến thành công của tác phẩm. Về nghệ thuật, Truyện Kiều là một bức tranh đa diện, nhiều màu sắc lung linh. Nghệ thuật tả cảnh, tả người hay miêu tả    tâm lí nhân vật đều đạt tới đỉnh cao mà đến nay chưa có tác phẩm nào vượt qua được. Trong đó bút pháp tả cảnh của Nguyễn Du có thể nói là tuyệt diệu. Đoạn       trích" Cảnh ngày xuân" là một minh chứng   

              Như chúng ta đã biết, miêu tả là bút pháp quen thuộc đối với tất cả các nhà            văn, nhà thơ trên thế giới. Nhờ bút pháp này mà cảnh vật, nhân vật, sự việc được tái     hiện một cách cụ thể, làm cho cảnh vật, nhân vật, hiện lên rõ nét, sinh động, hấp          dẫn và gợi cảm.

       Bốn câu thơ đầu đoạn trích là khung cảnh thiên nhiên mùa xuân:

"Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.

Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa".

Hai câu thơ đầu vừa nói tới thời gian vừa gợi không gian. Ngày xuân thấm thoắt trôi mau, tiết trời đã sang tháng ba. Trong tháng cuối cùng của mùa xuân, những cánh én vẫn rộn ràng bay lượn như thoi giữa bầu trời trong sáng

Nếu hai câu thơ trên là thời gian, là không gian xuân thoáng đạt, thì hai câu dưới là bức hoạ tuyệt đẹp về mùa xuân.

"Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa"

Hai câu thơ này cụ Tố Như đã mượn ý hai câu cổ thi Trung Hoa: "Phương thảo liên thiên bích - lê chi sổ điểm hoa", có nghĩa là: "Cỏ thơm liền với trời xanh- Trên cành lê có mấy bông hoa". Nhưng Nguyễn Du đã thật tài hoa khi sáng tạo thêm hai chữ "trắng điểm". Có thể nói hai chữ này là nhãn tự " bởi chữ ' điểm " làm cho cảnh vật sinh động có hồn chứ không tĩnh tại," trắng điểm" càng làm nổi bật vẻ thanh xuân trinh trắng của thiên nhiên cỏ hoa. Đó chính là cách miêu tả chấm phá điểm xuyết của thi pháp cổ. Bút pháp này đã tạo nên sự phối sắc tài tình: Thảm cỏ xanh non trải rộng tới chân trời là gam màu nền cho bức tranh xuân. Trên nền màu xanh non ấy điểm xuyết một vài bông hoa lê trắng. Màu sắc có sự hài hoà đến tuyệt diệu. Tất cả đều gợi lên vẻ đẹp riêng của mùa xuân: mới mẻ, tinh khôi, nhẹ nhàng, thanh khiết và đầy sức sống. Như vậy, bằng vài nét chấm phá, miêu tả bậc thầy "Cảnh ngày xuân" trở thành bức tranh xuân hoa lệ, là vần thơ tuyệt bút mà Nguyễn Du trao tặng cho đời, điểm tô cho cuộc sống.

Bút pháp tả cảnh còn được thể hiện trong 8 câu thơ tiếp theo của đoạn trích miêu tả cảnh lễ hội trong tiết thanh minh. Bút pháp chủ yếu ở đây là miêu tả cụ thể, chi tiết qua việc sử dụng nhiều từ ghép, từ láy như gần xa, nô nức, yến anh, dập dìu...để vẽ lên một lễ hội rộn ràng, tưng bừng, náo nức

Sáu câu cuối đoạn trích tả cảnh chị em Kiều du xuân trở về nhưng ta cũng thấy thấp thoán 2000 g tâm trạng  con người:

                                      "Tà tà bóng ngả về tây,

                              Chị em thơ thẩn dan tay về.             

                                   Bước dần theo ngọn tiểu khê,

                                  Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.

                                    Nao nao dòng nước uốn quanh,

                            Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang."

 Nguyễn Du thật khéo khi miêu tả thiên nhiên, vẫn là cây cầu nhỏ, khe nước nhỏ, vẫn là cái thanh, cái dịu của mùa xuân, nhưng được tả dưới cái nhìn của nhân vật, trong thời điểm chiều tà, ngày vui đã hết, nên cảnh và tình thật giao hoà đồng điệu

Nguyễn Du dùng hàng loạt từ láy tà tà, thơ thẩn, thanh thanh, nao nao, nho nhỏ để biểu đạt sắc thái cảnh vật và tâm trạng của con người. Ta như thấy được cảm giác bâng khuâng, xao xuyến pha chút buồn man mác, có chút gì nuối tiếc ngày vui của chị em Thúy Kiều khi du xuân trở về . Trong cái "nao nao" của dòng nước như có cả cái nao nao của lòng Kiều vì sự linh cảm một điều gì đó sắp xảy ra. Cảnh ở đây không đơn thuần là bức tranh thiên nhiên nữa mà là bức tranh tâm trạng. Đó chính là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình quen thuộc trong văn học cổ. Tuy tính chất ngụ tình trong ở phần cuối đoạn nhẹ nhàng, man mác nhưng cũng đủ để ta cảm nhận được trái tim đa sâù, đa cảm của nàng Kiều và sự tinh tế của ngòi bút Nguyễn Du

Như vậy, chỉ với một đoạn trích ta đã hiểu vì sao thế hệ hậu sinh tôn Nguyễn Du là bậc thầy tả cảnh. Bút pháp nghệ thuật của thi hào đã trở thành mẫu mực, để bây giờ nhắc đến mùa xuân là bất cứ ai yêu mến văn chương cũng có thể ngâm nga:

"Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.

Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa"....

 

2000

                                          

                                               

 

 

 

 

Nguồn: thcsduulau.pgdviettri.edu.vn
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 5
Hôm qua : 50
Tháng 09 : 1.663
Năm 2019 : 26.952